Yaşam Kalitemizi Artıran Ev Bitkileri

Modern yaşamın büyük bir kısmı kapalı alanlarda geçiyor. Evlerimiz, ofislerimiz ve çalışma odalarımız dış dünyaya göre çok daha durağan bir hava yapısına sahip.

Evlerimizi sık sık havalandırsak da duvar ve zeminlerde küfler oluşabiliyor, çoğu zaman fark etmesek de mobilyalardan yayılan kimyasallar ve temizlik ürünlerinin kalıntıları soluduğumuz havanın kalitesini düşürebiliyor. Kapalı mekânlardaki bu kirli hava, alerji gibi bazı sağlık sorunlarına da sebep olabiliyor.

Yaşam Kalitemize Doğal Destek

Bulunduğumuz iç mekânların hava kalitesini iyileştirmek doğrudan yaşam kalitemizi de iyileştirmek demek. Bu iyileşmeyi endüstriyel ürünler yerine doğanın gücüyle sağlamak mümkün olabilir.

Bazı iç mekân bitkileri sadece estetik birer dekorasyon objesi değil, aynı zamanda yaşam alanlarımızın doğal filtreleri olarak da işlev görür. Bilimsel araştırmalar, bu bitki türlerinin havada bulunan uçucu organik bileşikleri temizleme konusunda oldukça etkili olduğunu gösteriyor.

Hava temizleyici bitkiler, yaprakları ve kökleri aracılığıyla ortamdaki toksinleri emerek oksijen üretimini destekler. Bu ise sadece fiziksel sağlığımızı değil, odaklanma yeteneğimizi ve genel ruh halimizi de olumlu yönde etkiler.

Üstelik yakın zamanda araştırmacılar bu etkinin sadece bitkilerle sınırlı olmadığını keşfetti. Saksıların toprağındaki mikroorganizmaların da -yapraklar ve diğer döküntüler toprağı örtmediği takdirde- havayı temizlemede oldukça faydalı olduğu ortaya çıktı.

Eğer siz de yaşam alanlarınızda daha temiz bir hava istiyorsanız, bakımı kolay ve işlevselliği yüksek olan belirli bitki türlerini tercih ederek işe başlayabilirsiniz. Gelin, doğal birer hava temizleyici görevi gören o harika bitkileri yakından tanıyalım.

Aloe Vera

Adını daha çok kozmetik ürünler sayesinde duyduğumuz aloe vera, evde yetiştirmek için de çok uygun bir bitkidir. Afrika kökenli olan aloe vera, yetiştirilmesi kolay, dayanıklı bir sukulent (etli yapraklı) bitkisidir. Kötü topraklarda bile gelişir ve çok az suya ihtiyaç duyar. Cilt sağlığına faydaları bitmekle bilmeyen bu bitki, ev atmosferinde de havadaki karbon monoksitin zararlı etkilerini azaltır, zemin cilalarında ve deterjanlarda bulunan formaldehit ve benzen havasını arındırır.

Aloe bitkileri 60 cm yüksekliğe kadar büyüyebilir. Açık havada yetiştirilen aloe bitkileri çiçek açarken iç mekânda yetiştirilenler nadiren çiçek açar.

Aloe bitkisi güneşli yerleri sevdiği için pencere pervazlarına veya iyi aydınlatılmış herhangi bir köşeye koyulabilir. Sık sulama gerektirmez, bu nedenle yeni bitki sahipleri için idealdir.

Areka Palmiyesi

Tüm bitkilerde olduğu gibi, areka palmiyesi (Dypsis lutescens) de biyolojik olarak karbondioksit alıp oksijen salarak canlı kalır; ancak areka palmiyesini özel kılan, aynı zamanda formaldehit, ksilen ve toluen gibi tehlikeli kimyasalları ortadan kaldırarak yerleştirildiği ortamı arındırma yeteneğidir. Boyut olarak biraz büyük olan bu bitki havayı birçok kimyasaldan temizler, gündüzleri tam bir oksijen üretim tesisi gibi çalışır.

Areka palmiyesinin sağlıklı bir şekilde büyümesi için doğrudan güneş almayan; fakat aydınlık olan bir alana yerleştirmeniz yeterlidir. Buna ek olarak bitkinin humuslu ve nemli bir toprağa sahip olması, bunun için de sık sık sulanması gerekir. Doğrudan güneş ışığı istemeyen bu bitki diğer ışıklardan da yararlanabilir. Kış ya da yaz ayı fark etmeksizin oda sıcaklığına sahip bir yerde bakılmalıdır. Her bitki gibi zamanla topraktaki vitamin ve mineralleri tüketen bitkiye yılda en az bir ya da iki kere vitamin ve mineral desteği sağlanmalıdır. Saksı değişimi genellikle sıcak ayların başlangıcı olan nisan-mayıs aylarında yapılmalıdır.

Barış Zambağı

Barış zambağı (Spathiphyllum spp.), güzelliği ve dayanıklılığı nedeniyle popüler bir iç mekân bitkisidir. Havayı temizleyen çiçekler arasında yer alan bu bitki naif görüntüsüyle bulunduğu alanda şık bir stil yaratır. Yetiştirilmesi kolaydır ve büyük, koyu yeşil yaprakları ve gösterişli, kaşık şeklinde beyaz çiçekleriyle bulunduğu ortama yıllarca keyif katabilir. 30-120 cm kadar büyüyebilen barış zambağı, iyi aydınlatılmış bir alanda; ancak doğrudan güneş ışığından uzakta tutulmalıdır.

Amonyak, benzen ve trikloretilen gazlarını filtreleme özelliğine sahip olan barış zambağına evinizde birçok alanda yer verebilirsiniz.

Bu bitkiyi tercih etmeden önce bir noktayı göz önünde bulundurmanızda fayda var: Barış zambağı özellikle bahar aylarında etrafa polen saçabilir. Eğer polen alerjiniz varsa barış çiçeğini evinizde bulundurmak iyi bir fikir olmayabilir.

Benjamin

Küçük yapraklarıyla minik bir ağaç olan benjamin (Ficus benjamina) salon bitkilerinin vazgeçilmezlerindendir. Ne kadar büyük bir saksıya koyulursa o kadar büyük bir ağaç olur. Yaz aylarında dışarıda da yaşayabilir.

Naif yapraklarıyla eve şıklık getiren benjamin çiçeği, filtreleme özelliğiyle de ortam havasının steril kalmasını sağlar. İnsan sağlığı için zararlı bulunan trikloretilen ve ksilen gibi gazları temizleyen benjamin, dayanıklı yapısı sayesinde fazla bakım gerektirmez.

Bu bitkinin sağlıklı bir şekilde büyümesini sağlamak için yapmanız gereken tek şey aydınlık bir alana konumlandırmaktır.

Çin Herdemyeşili

Çin herdemyeşili (Aglaonema commutatum) en yaygın ev bitkilerinden biridir. Hem dayanıklıdır hem de güzel gözükür. Düşük ışıklı alanlarda büyük bir ilgi uyandırdığı için hem evlerde hem de ofislerde popülerdir.

Çin herdemyeşili iç mekânları benzen, formaldehit gibi zararlı kimyasallardan arındırırken yüksek bir oksijen içeriği yayar. Adından da anlaşılacağı üzere, özellikle havadan zararlı kirleticileri uzaklaştırmadaki yüksek verimliliği nedeniyle Çin’de oldukça popülerdir.

Gösterişli ve 60 cm'ye kadar uzayabilen yapraklarıyla dikkat çeken Çin herdemyeşili minimum bakım gerektirir. Orta-düşük ışık alan bölgelerde yetiştirilebilir, toprağı nemli tutmaya odaklanarak yalnızca ara sıra sulanması gerekir. Saksı boyutu sahibinin takdirine bağlıdır. Bulundurmak için en uygun yer oturma odasıdır.

Dracaena

Oldukça şık görünen Dracaena bitkisiyle salon ve mutfak gibi alanlarda şık bir stil oluşturabilirsiniz. Yaklaşık kırk tür Dracaena vardır; "mısır bitkisi" ve "şans bambusu" olarak da bilinen türler bu cinse aittir ve birçoğu eviniz veya ofis alanınız için harika birer eklenti olabilir. Dracaena marginata, evinize bir renk parıltısı katan kırmızımsı mor kenarlı yapraklarıyla diğer Dracaena türlerinden ayrılan popüler bir ev bitkisidir. Genellikle “Kırmızı Kenarlı Dracaena” veya “Madagaskar Ejder Ağacı” olarak adlandırılan bu bitki yavaş büyür; ancak 4,5 metre yüksekliğe ulaşabilir.

Biraz daha farklı bir şey arayanlar için “Tricolor” çeşidinin pembe kenarlı beyaz yaprakları vardır. Alternatif olarak çarpıcı asit yeşili yaprakları olan “Limelight Dracaena” (Dracaena deremensis) çeşidini tercih edebilirsiniz.

Dracaena formaldehit ve benzen gibi kimyasalları temizler; trikloretilen ve ksilen de bu dikenli, yavaş büyüyen bitkinin savaştığı kirleticiler arasındadır.

Sıcak ortamda büyüyen dracaena bitkisi aşırı sulamaya karşı düşük toleransa sahiptir. Bunun için bitkinizi düzenli aralıklarla sık olmayacak şekilde sulamaya özen gösterin. Eğer bitkinin yapraklarında kararmalar mevcutsa aşırı sulamışsınız demektir. Bu bitkinin makul güneş ışığına ihtiyacı vardır. Dracaena büyüme potansiyeli nedeniyle yüksek tavanlı bir odada tutulmalıdır. Oturma odasının veya balkonun iyi aydınlatılmış bir köşesinde tutmak iyi sonuçlar verecektir.

Filodendronlar

Filodendronlar (Philodendron spp.) çok çeşitli şekil ve boyutlarda bulunabilir ve en popüler ev bitkilerindendir. Bu bitkiler iki gruba ayrılır: Popüler kalp yapraklı filodendron (P. hederaceum var.oxycardium ) gibi sarmaşık türleri ve fil kulağı (P. domesticum) veya dantelli ağaç filodendronu (P. bipinnatifidum), selloum veya bölünmüş yapraklı filodendron olarak da adlandırılan melezler, yani kendiliğinden büyüyen türler.

Kalp yapraklı filodendronlar genellikle ince gövdelerinin ve kalp şeklindeki yapraklarının saksıdan güzelce taşmasına olanak tanıyan asılı saksılarda yetiştirilir. Ayrıca bir paravan, kafes, direk veya ağaç kabuğu tahtasına tırmanacak şekilde de yönlendirilebilirler. Hibrit filodendronlar ise çok daha büyük, kürek şeklinde yapraklara ve daha dik bir büyüme alışkanlığına sahip olmalarıyla farklılık gösterir. Bu "ağaç" filodendronlar evinize tropikal bir dokunuş katabilir.

Kalp yapraklı filodendron da dahil olmak üzere bazı filodendron türleri, yenildiğinde zehirli olabilen bir kimyasal madde içerir; bu nedenle bu bitkileri evcil hayvanlardan ve çocuklardan uzak tutmaya özen gösterilmelidir.

İngiliz Sarmaşığı

Saksıda kolayca yetiştirilen, aynı zamanda kolayca çoğaltılabilen bir bitki olan İngiliz sarmaşığı (Hedera helix) havadaki pek çok karsinojeni (kanser yapıcı madde) emer. Özellikle sigara içilen evlerde bulundurulması önerilir. İngiliz sarmaşığı rutubetli ortamlarda havadaki rutubeti emmesiyle de ön plana çıkar.

Duvar sarmaşığı olarak da bilinen tür, hızlı büyüme özelliği sayesinde evinizi kısa bir sürede yeşillendirebilir. Özellikle askılı saksılarda ve evin duvarlarında konumlandırılan bitki, bulunduğu alana estetik bir görünüm katar.

İngiliz sarmaşığı, dikkat çekici görüntüsünün yanında bakımıyla da evde bulundurmak için ideal seçenekler arasında yer alır. Güneş seven bu bitki türü aydınlık alanlarda daha hızlı büyür. Sarmaşığı toprağı kurudukça düzenli olarak sulamanız yeterlidir.

Krizantem

Anavatanı Uzakdoğu olan krizantem (Chrysanthemum), renk renk çiçekleriyle sonbaharı renklendiren bitkilerden biridir. Yapılan araştırmalara göre havayı temizleme etkisi de çok büyüktür. Evin içinde yetiştirilebilen krizantem, evin havasını temizlemeye yardımcı olur.

Kasımpatı olarak da bilinen bu güzel çiçek, genellikle plastiklerde, deterjanlarda ve yapıştırıcılarda bulunan amonyak ve benzen dahil olmak üzere bir dizi toksini filtrelemeye yardımcı olur.

Krizantem ılık bir ortamda kolaylıkla yetiştirilebilir; güneş ışığını sever, bu nedenle onu güneş gören bir pencerenin yanına, tercihen mutfağınıza veya oturma odanıza yerleştirmek iyi bir fikir olacaktır.

Kauçuk Bitkisi

Deri benzeri kalın yapraklarıyla dikkat çeken kauçuk (Ficus robusta), iç mekândaki havayı temizleme kapasitesi en yüksek bitkilerden biridir. Geniş yaprak yüzeyi, ortamdaki tozları ve havada uçuşan partikülleri toplama konusunda avantaj sağlar. Ayrıca formaldehit gibi yaygın iç mekân kirleticilerini yok etme performansı oldukça yüksektir. Büyük ve gösterişli yapısı, onu salon köşeleri veya geniş ofis girişleri için uygun kılar.

Kauçuk bitkisi bol miktarda dolaylı ışığı sever; ancak doğrudan öğle güneşinden korunmalıdır. Yapraklarının tozunu periyodik olarak nemli bir bezle silmek bitkinin hem daha parlak görünmesini sağlar hem de havayı temizleme gücünü artırır. Toprağı kontrol edilerek sulanmalı, aşırı sudan kaçınılmalıdır. Bu heybetli bitki, bulunduğu odaya tropikal bir hava katarken aynı zamanda sessiz bir hava temizleme cihazı gibi çalışmaya devam edecektir.

Kauçuk çiçeği olarak da bilinen bitki, susuzluğa karşı oldukça dayanıklıdır. Bu özelliği sayesinde bakımı kolay bitkiler arasında bulunsa da havadar alanlara konumlandırılması oldukça önemlidir; çünkü kauçuk çiçeğinin sağlıklı bir şekilde yetişmesi için bol hava gereklidir. Bunun için kauçuk ağacını pencere çevresi ve salon gibi geniş alanlara konumlandırabilirsiniz.

Havayı temizleme özelliğiyle ön plana çıkan kauçuk bitkisinin aynı zamanda belli bir miktar zehir içermesi sebebiyle evcil hayvanların ve çocukların olduğu evlerde yetiştirilmesi risklidir.

Kauçuk bitkileri doğru koşullar sağlandığında iki metre uzunluğa ulaşabilir, bu nedenle büyümeleri için yeterli alan olan yerlere konumlandırılmalıdır.

Kurdele Çiçeği

Çok şık ve ev ortamlarına uygun bir bitki olan kurdele çiçeği (Chlorophytum) uzun düz yaprakları ile çok güzel görünür. Eğer yaşam alanınızda çocuklarınız veya evcil dostlarınız varsa kurdele çiçeği güvenle tercih edebileceğiniz, toksik olmayan ve yüksek verimli bir hava temizleyicidir. İnce ve uzun yaprakları birer filtre gibi çalışarak havadaki ksilen ve formaldehiti temizler. Bu özelliğiyle özellikle alerjik bünyeye sahip bireylerin bulunduğu odalar için önerilir.

Kurdele çiçeği bakımı en keyifli bitkilerden biridir; çünkü köklerinden verdiği yavrularla sürekli olarak çoğalma eğilimindedir. Aydınlık; ama direkt güneş almayan bir konumda, düzenli sulama ile hızla gürleşir. Ofis ortamında masa üstlerinde veya evlerde pencerelere yakın raflarda konumlandırılabilir. Dayanıklı yapısı sayesinde ısı değişimlerinden çok çabuk etkilenmez, bu da onu balkon kapılarına yakın veya havalandırmanın sık yapıldığı alanlar için uygun kılar.

Kurdele çiçeği hem masa hem de askılı saksı için uygundur; çünkü büyüdükçe yaprakları aşağı doğru sarkar. Her alana uyum sağlayabilen ve bakımı kolay bitkiler arasında bulunan kurdele çiçeğine evinizin her alanında yer verebilirsiniz.

Kurdele çiçeğini yetiştirmede en önemli kural kış aylarında bulunduğu alanın sıcaklığının 12°C’nin altında olmaması gerektiğidir. Ayrıca sulamadan sonra bitkinin tabağında su kalmamasına dikkat edilmelidir.

Paşa Kılıcı

Paşa kılıcı (Sansevieria) hem modern dekorasyonun vazgeçilmezi olması hem de dayanıklılığıyla iç mekân havasını temizleyici bitkiler arasında ilk sıralarda yer alır. “Kaynana Dili” olarak da bilinen bu bitkiyi diğerlerinden ayıran en önemli özellik, çoğu bitkinin aksine geceleri de oksijen üretmeye devam etmesidir. Bu durum, onu özellikle yatak odaları için ideal bir hava temizleyici haline getirir. Havadaki benzen, formaldehit ve trikloroetilen gibi kimyasal maddeleri filtreleme yeteneği bilimsel olarak tescillenmiştir.

Bu bitki ismini şeklinden almıştır, yaprakları dimdik, yukarı doğru kılıç gibi uzar. Özenli bakılması halinde her yıl ince, uzun bir sap üzerinde küçük, beyaz ve güzel kokulu çiçekler açar.

Bakım konusunda oldukça mütevazı olan paşa kılıcı, "ihmal edilmeyi seven" bir bitki olarak bilinir. Düşük ışık koşullarında dahi gelişimini sürdürebilir, bu da onu gün ışığından mahrum kalan ofis köşeleri veya koridorlar için mükemmel bir tercih yapar. Sulama ihtiyacı ise oldukça düşüktür, toprağı tamamen kurumadan su verilmemesi kök sağlığı için kritik bir noktadır.

Salon Sarmaşığı

Salon sarmaşığı (Epipremnum), ev için hava temizleyen bitkiler denildiğinde akla gelen en dinamik türlerden biridir. Hızlı büyüme alışkanlığı ve aşağı doğru sarkan yapraklarıyla kitaplıkların veya yüksek rafların havasını değiştirir. Bu arada asıl marifeti kalp şeklindeki yapraklarındadır; karbonmonoksit ve formaldehit gibi zararlı maddeleri havadan süzme yeteneği oldukça yüksektir. Ofislerde kullanılan yazıcı ve fotokopi makinelerinden yayılan emisyonları hafifletmek için harika bir doğal çözümdür.

Salon sarmaşığının en sevilen yönlerinden biri, farklı ışık seviyelerine inanılmaz bir adaptasyon yeteneği göstermesidir. Çok parlak ışıkta da düşük ışıklı bir odada da hayatta kalmayı başarabilir. Sulama konusunda ise toprağın üst yüzeyinin kurumuş olması yeterlidir. Asma saksılarda veya yüksek dolapların üzerinde konumlandırıldığında hem görsel bir şölen sunar hem de tavan seviyesindeki hava akımını filtreleyerek ortamın genel ferahlığına katkıda bulunur, bununla birlikte ev ortamında oluşabilen kötü kokunun giderilmesine de destek olur.

Bitkileri Nereye Yerleştirmeli?

Hava temizleme etkisinden en üst düzeyde yararlanmak için bitkilerin yerleşimi önem taşır. Uzmanlar her 10 metrekare alan için en az bir bitki yerleştirilmesini öneriyor. Bu oran hem hava kalitesi hem de görsel denge açısından uygun bir başlangıç noktası oluşturur.

Yatak odası için barış zambağı en uygun seçeneklerdendir. Gece boyunca oksijen üretir ve uyku kalitesini destekler. Oturma odası ise kauçuk bitkisi ve dracaena gibi görsel etkisi güçlü türler için ideal bir alandır. Bu bitkiler hem hava kalitesine katkı sağlar hem de oturma alanına doğal bir derinlik katar. Mutfakta aloe vera gibi türler hem işlevsel hem de dekoratif birer seçenek sunar. Çalışma odasında ise dracaena gibi bitkiler konsantrasyonu artırmaya yardımcı olan temiz bir hava ortamı oluşturur.

Doğru Kap ve Sunum Hava Temizleme Etkisini Destekler

Bir bitkinin hava temizleme kapasitesi köklerinin ne kadar sağlıklı büyüdüğüyle doğrudan ilişkilidir. Drenaj deliği olmayan bir kapta kök çürüklüğü oluşur ve bitki zamanla işlevini yitirir. Bu nedenle drenaj delikli kaplar her zaman öncelikli tercih olmalıdır.

Kap boyutu da kök sağlığını doğrudan etkiler. Bitkinin kök kütlesinden çok daha büyük bir kaba alınan bitki, köklerini geliştirmek yerine fazla toprağı ıslatmaya çalışır ve bu durum kök çürüklüğüne zemin hazırlar. Bitkinin mevcut boyutuyla orantılı bir kap seçmek uzun vadeli bir sağlık güvencesi sunar. Terracotta kaplar toprağın nefes almasını sağlarken seramik ve cam kaplar daha şık bir sunum anlamına gelir.

Evde bitki bakımı ile alakalı daha fazla bilgi edinmek için bu içeriğe göz atın.

Sağlıklı Yaşam Alanları Oluşturmak

Yukarıdaki bitkiler, sadece evinizin estetiğine katkıda bulunmayacak, aynı zamanda her nefeste kendinizi daha zinde hissetmenize yardımcı olacaktır. Bitkilerin dünyasıyla kuracağınız bu bağ, yaşam alanlarınızı daha sağlıklı ve sürdürülebilir kılmanın en doğal yoludur.

Unutmayın ki sağlıklı yaşam alanları oluşturmada doğru bitki seçimi önemlidir ve bu seçimleriniz size temiz hava ve yaşam kalitesi olarak geri dönecektir.